Nghị định 116/2017/NĐ-CP của Chính phủ, ban hành ngày 17/10/2017 và có hiệu lực từ 01/01/2018, là một văn bản pháp quy quan trọng, tạo ra những thay đổi lớn và ảnh hưởng sâu sắc đến ngành công nghiệp ô tô Việt Nam. Nghị định này quy định chi tiết về điều kiện sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô, nhằm mục tiêu siết chặt quản lý chất lượng, đảm bảo an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và quyền lợi người tiêu dùng.

Ngay khi ra đời, Nghị định 116 ô tô đã tạo ra những “cơn địa chấn”, đặc biệt đối với hoạt động nhập khẩu xe nguyên chiếc (CBU) do các yêu cầu mới khắt khe hơn. Tuy nhiên, sau đó Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2020/NĐ-CP để sửa đổi, bổ sung một số điều, “cởi trói” phần nào cho thị trường. Việc hiểu rõ nội dung cốt lõi của Nghị định 116/2017/NĐ-CP và những cập nhật từ các văn bản sửa đổi là rất cần thiết đối với các doanh nghiệp trong ngành cũng như người tiêu dùng quan tâm đến việc mua xe ô tô nhập khẩu hoặc lắp ráp trong nước.

1. Nghị Định 116/2017/NĐ-CP: Mục Tiêu và Bối Cảnh Ra Đời

Nghị định 116 được ban hành với các mục tiêu chính:

  • Nâng cao chất lượng và an toàn: Đặt ra các hàng rào kỹ thuật chặt chẽ hơn để đảm bảo ô tô sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu vào Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
  • Bảo vệ người tiêu dùng: Tăng cường trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu đối với việc bảo hành, bảo dưỡng và triệu hồi sản phẩm lỗi.
  • Quản lý thị trường hiệu quả hơn: Thiết lập các điều kiện kinh doanh rõ ràng, minh bạch cho các hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và dịch vụ ô tô.
  • Thúc đẩy sản xuất trong nước? Mặc dù không tuyên bố trực tiếp, nhưng các yêu cầu khắt khe đối với xe nhập khẩu ban đầu được cho là có tác động khuyến khích các hãng tăng cường lắp ráp trong nước (CKD).

2. Các Quy Định Chính Gây Ảnh Hưởng Lớn (Đặc Biệt Đối Với Ô tô Nhập Khẩu CBU Ban Đầu)

Nghị định 116/2017 đưa ra nhiều điều kiện kinh doanh mới, trong đó có những quy định tác động mạnh mẽ đến thị trường:

2.1. Yêu Cầu Giấy Chứng Nhận Chất Lượng Kiểu Loại (VTA) Từ Nước Xuất Khẩu

  • Quy định ban đầu: Điều kiện kinh doanh nhập khẩu ô tô yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp bản sao Giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại ô tô nhập khẩu (VTA – Vehicle Type Approval) được cấp bởi cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nước ngoài.
  • Tác động: Đây là rào cản lớn nhất khi Nghị định 116 mới ban hành. Nhiều quốc gia không cấp loại giấy VTA theo đúng mẫu hoặc định dạng mà phía Việt Nam yêu cầu, hoặc quy trình cấp rất phức tạp. Điều này khiến nhiều dòng xe, đặc biệt là từ các thị trường không có quy định VTA tương đồng (như Mỹ, một số nước ASEAN), gặp khó khăn cực lớn trong việc nhập khẩu về Việt Nam, gây gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng trong năm 2018.

2.2. Quy Định Kiểm Định Ô tô Nhập Khẩu Theo Từng Lô Hàng

  • Quy định ban đầu: Ô tô chưa qua sử dụng nhập khẩu về Việt Nam phải được kiểm tra, thử nghiệm về khí thải và an toàn theo từng lô hàng nhập khẩu. Mỗi lô xe, dù cùng kiểu loại đã được nhập trước đó, đều phải lấy mẫu ngẫu nhiên (1 xe) để thực hiện lại các phép thử tiêu chuẩn.
  • Tác động: Quy định này làm tăng đáng kể chi phí và thời gian cho các nhà nhập khẩu. Chi phí thử nghiệm cho mỗi lô (phá hủy mẫu xe thử nghiệm) và thời gian chờ đợi kết quả kéo dài hàng tháng trời đã khiến giá xe nhập khẩu tăng và nguồn cung bị chậm lại.

2.3. Trách Nhiệm Về Bảo Hành, Bảo Dưỡng Ô tô Của Nhà Nhập Khẩu/Sản Xuất

  • Yêu cầu: Nghị định 116 yêu cầu doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô phải có cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô thuộc sở hữu của doanh nghiệp, hoặc thuê cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô, hoặc ký hợp đồng với các đại lý ủy quyền đáp ứng đủ điều kiện quy định.
  • Mục đích: Đảm bảo người tiêu dùng được hưởng chế độ bảo hành, bảo dưỡng chính hãng, đồng thời tăng cường trách nhiệm triệu hồi sản phẩm lỗi của nhà sản xuất/nhập khẩu.

2.4. Điều Kiện Sản Xuất Lắp Ráp Ô Tô CKD Được Siết Chặt

Nghị định cũng đặt ra các yêu cầu cao hơn về cơ sở vật chất, dây chuyền công nghệ, hệ thống quản lý chất lượng, quy trình kiểm tra xuất xưởng… đối với các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước (CKD).

3. Những Điều Chỉnh Quan Trọng: Nghị Định 17/2020/NĐ-CP Sửa Đổi Nghị Định 116

Trước những khó khăn và vướng mắc do Nghị định 116 gây ra, đặc biệt là đối với xe nhập khẩu, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ 10/02/2020) để sửa đổi, bổ sung một số điều, đáng chú ý là:

3.1. “Nới Lỏng” Yêu Cầu Về Giấy Chứng Nhận VTA

  • Linh hoạt hơn: Nghị định 17 cho phép sử dụng các loại giấy tờ chứng nhận chất lượng tương đương VTA, được cấp bởi cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nước ngoài, miễn là các giấy tờ đó thể hiện đầy đủ các thông tin cần thiết theo yêu cầu.
  • Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (MRA): Ưu tiên áp dụng các quy định về kiểm tra, chứng nhận chất lượng theo các Hiệp định thương mại tự do (FTA) hoặc Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về tiêu chuẩn kỹ thuật mà Việt Nam đã ký kết. Điều này giúp “mở đường” cho xe nhập khẩu từ các thị trường có ký kết MRA với Việt Nam (như ASEAN, EU…).

3.2. Thay Đổi Quy Định Kiểm Định Theo Lô

  • Linh hoạt hơn: Nghị định 17 cho phép cơ quan kiểm tra (Cục Đăng kiểm) được miễn kiểm tra thử nghiệm khí thải và an toàn trên từng lô hàng nhập khẩu đối với các kiểu loại ô tô đã có Giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại (VTA) được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền nước ngoài mà Việt Nam thừa nhận lẫn nhau kết quả chứng nhận (thông qua MRA). Thay vào đó, có thể áp dụng hình thức đánh giá hồ sơ và kiểm tra lấy mẫu xác suất.
  • Tác động: Quy định này giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí cho việc nhập khẩu ô tô từ các thị trường được thừa nhận lẫn nhau, khơi thông lại nguồn cung xe CBU. Tuy nhiên, đối với xe từ các thị trường khác chưa có MRA, việc kiểm định theo lô vẫn có thể được áp dụng. Cần kiểm tra quy định cụ thể đang áp dụng cho từng thị trường nhập khẩu.

3.3. Tác Động Của Các Sửa Đổi Đến Thị Trường Ô Tô Nhập Khẩu

Nghị định 17/2020 đã giúp tháo gỡ nhiều nút thắt lớn của Nghị định 116, giúp thị trường ô tô nhập khẩu phục hồi và đa dạng trở lại, đặc biệt là xe từ ASEAN và châu Âu.

4. Nghị Định 116 Ô tô (Đã Sửa Đổi) Ảnh Hưởng Như Thế Nào Đến Người Tiêu Dùng và Doanh Nghiệp Năm 2025?

Mặc dù đã có những điều chỉnh, Nghị định 116 (được sửa đổi bởi NĐ 17/2020) vẫn tiếp tục là khung pháp lý quan trọng và mang lại những tác động:

  • Nâng cao chất lượng xe lưu hành: Cả xe CBU và CKD đều phải trải qua các quy trình kiểm tra, chứng nhận chất lượng chặt chẽ hơn trước khi đến tay người tiêu dùng.
  • Tăng cường trách nhiệm bảo hành, triệu hồi: Người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn thông qua các quy định về trách nhiệm bảo hành, bảo dưỡng và triệu hồi sản phẩm của nhà sản xuất/nhập khẩu.
  • Ảnh hưởng đến giá xe và nguồn cung: Các yêu cầu kỹ thuật và thủ tục nhập khẩu/sản xuất theo Nghị định 116 (dù đã được nới lỏng phần nào) vẫn góp phần định hình mặt bằng giá và sự đa dạng nguồn cung ô tô trên thị trường. Xe nhập khẩu ngoài khối ASEAN/EU có thể vẫn gặp khó khăn hơn hoặc giá cao hơn.
  • Thúc đẩy nội địa hóa (gián tiếp): Việc duy trì các điều kiện nhất định cho sản xuất, lắp ráp trong nước vẫn tạo động lực cho các hãng tăng cường hoạt động CKD tại Việt Nam.

5. Kết Luận: Nghị Định 116 (Đã Sửa Đổi) – Khung Pháp Lý Quan Trọng Định Hình Ngành Ô Tô Việt Nam

Nghị định 116/2017/NĐ-CP, cùng với các sửa đổi, bổ sung quan trọng từ Nghị định 17/2020/NĐ-CP, đã và đang đóng vai trò là khung pháp lý nền tảng, định hình các điều kiện hoạt động cho toàn ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, từ sản xuất, lắp ráp đến nhập khẩu và dịch vụ hậu mãi. Mặc dù những quy định ban đầu từng gây ra nhiều xáo trộn, nhưng sau khi được điều chỉnh, Nghị định này đã góp phần nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và quyền lợi người tiêu dùng một cách hài hòa hơn. Việc hiểu rõ các quy định cốt lõi trong Nghị định 116 (đã sửa đổi) là cần thiết cho mọi cá nhân, tổ chức hoạt động liên quan đến lĩnh vực ô tô tại Việt Nam.

6. Thông Tin Liên Hệ Tham Khảo

cong-ty-hong-khai-nguyen

Việc hiểu rõ các quy định như Nghị định 116/2017/NĐ-CP (đã sửa đổi) là rất quan trọng đối với các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh, nhập khẩu hoặc sử dụng ô tô, xe tải, đầu kéo, Sơ Mi Rơ Mooc… tại Việt Nam. Để hỗ trợ quý khách lựa chọn các phương tiện vận tải tuân thủ đầy đủ quy định hiện hành và cung cấp các giải pháp toàn diện khác, tại Công ty TNHH Hồng Khải Nguyễn, chúng tôi tự hào mang đến hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ vận tải đa dạng, đáp ứng tối ưu mọi nhu cầu của quý khách hàng. Các dòng sản phẩm chủ lực của chúng tôi bao gồm:

  • Xe Tải Thùng: Cung cấp đầy đủ các loại xe tải thùng từ phổ thông đến chuyên biệt, đa dạng tải trọng và kích thước, đảm bảo sự linh hoạt cho mọi loại hàng hóa.
  • Xe Đầu Kéo & Sơ Mi Rơ Mooc: Giải pháp vận chuyển hàng hóa đường dài và siêu trọng, với các dòng xe đầu kéo mạnh mẽ và các loại sơ mi rơ mooc chuyên dụng (sàn, xương, ben, bồn…).
  • Xe Chuyên Dụng: Đáp ứng mọi yêu cầu đặc thù của từng ngành nghề với các loại xe được thiết kế riêng biệt như xe ben, xe bồn, xe gắn cẩu, xe đông lạnh, xe môi trường…
  • Phụ Tùng Xe Tải: Nguồn cung cấp phụ tùng chính hãng, chất lượng cao (bao gồm cả phụ tùng động cơ Weichai, phụ tùng động cơ Yuchai…), đảm bảo cho sự vận hành ổn định và bền bỉ của phương tiện.
  • Xe Thanh Lý & Ký Gửi: Mang đến những lựa chọn xe tải đã qua sử dụng với chất lượng được kiểm định, giá cả cạnh tranh cùng dịch vụ ký gửi chuyên nghiệp, minh bạch.

Hồng Khải Nguyễn cam kết đồng hành cùng quý khách trên mọi nẻo đường với những sản phẩm chất lượng và giải pháp vận tải hiệu quả nhất.

Để được tư vấn chi tiết hơn về việc lựa chọn xe tải, đầu kéo, thiết bị sử dụng động cơ Trung Quốc hoặc tìm kiếm phụ tùng phù hợp, xin vui lòng liên hệ: